Warsaw Under Russian Rule In The Late S Is The Setting For Prus S Grand Panorama Of Social Conflict, Political Tension, And Personal Suffering The Middle Aged Hero, Wokulski, Successful In Business, Is Being Destroyed By His Obsessive Love For A Frigid Society Doll, Izabela Embattled Aristocrats, The New Men Of Finance, Dickensian Tradesmen, And The Urban Poor All Come Vividly To Life On The Vast, Superbly Detailed Canvas Against Which Wokulski S Personal Tragedy Is Played OutUnlike His Western European Counterparts, Prus Had To Work Under Official Censorship In This Edition, Most Of The Smaller Cuts Made By The Tsarist Censor Have Been Restored, And One Longer Fragment Is Included As An Appendix


10 thoughts on “Lalka

  1. says:

    The Doll by Boles aw Prus is undeniably a great masterpiece of Polish realism in literature This is an epic and detailed tale exploring XIX century Warsaw, tale in which Prus created a vivid picture of the city and people on the background of the economic, ideological and social transformations I ve always loved reading about this nonexistent any world I mean that one recorded only on sepia toned photographs Men in the tailcoats, women in white gowns, multicultural society, Poles, Jews, Russians, merchants and aristocracy, lost professions And all that and much we can find here From one side it is a story about a strong man who lifted up from the lower classes literally how significant is the scene of his exit from the basement, who having attained great wealth only then considers himself to be worthy of woman from upper echelons And who is the chosen one Beautiful, with beauty of porcelain dolls, empty Isabella Wokulski, it s his name, is an incurable romantic And in this case it s rather euphemism for bloody damn fool, as ones say the first sigh of love, the last sigh of reason.Prus created a colorful and diverse gallery of minor characters young scientist Ochocki dreaming about flying machines, old Wokulski s friend Rzecki yearning for old times, Madame Krzeszowska, baroness from hell and her profligate husband, merry widow Kazia W sowska, naughty students sympathizing with socialism and many others Novel explores their dreams, psychological troubles and involvements in historical events.But this is also a story about Warsaw itself, the city of great contrasts, city of poor and rich realistically showed through its streets, parks, shops, buildings and churches Warsaw, in fact, is one of the characters of the book With his novel Prus paid a homage to the city and like Lisbon you may visit with Pessoa, Petersburg with Dostoevsky or London with Dickens so Prus became a great chronicler of old Warsaw.


  2. says:

    Nie wiem, co tu napisa Przez trzy lata polonistyki nie spotka am chyba drugiego polskiego powie ciopisarza tak odstaj cego od reszty Istnieje ca e mn stwo ksi ek, kt re kazano nam czyta g wnie z pobudek historycznoliterackich istnieje ca e mn stwo fakt w, kt rych znajomo by a niezb dna, aby uruchomi chocia by lad podziwu dla pionierskiego utworu Bogurodzica ze swoim monotonnym rytmem rym w a a a a Tak, tak, ale Malwina , kt ra powala tkliwo ci Och, pierwsza polska powie psychologiczna I tak dalej Lalka natomiast, jak ka de dzie o ponadczasowe, jest wiatem samym w sobie Nie wymaga znajomo ci kontekstu, ani dziej w Te nie przeszkadzaj wprawdzie, lecz nieuchronnie uruchamiaj analiz i przenosz odbi r tekstu na zupe nie inne poziomy, tymczasem a wise reader reads the book of genius not with his heart, not so much with his brain, but with his spine It is there that occurs the telltale tingle m dry czytelnik czyta dzie o geniusza nie przy pomocy swojego serca, nie tyle nawet swoim m zgiem, lecz kr gos upem To wzd u niego przebiega znacz cy dreszcz ______________If I had to choose only one book from the whole polish literature to show it to the world it would be The Doll.


  3. says:

    You ve probably never heard of this book, but it comes damn close to meeting War and Peace on its own terms.History rolls forward The aristocratic scumbags are replaced by capitalist scumbags The solutions to yesterday s problems become new problems and we don t get anywhere A great man becomes a great man in pursuit of a vain and hopeless goal that eventually destroys him A world of fops, fools, scoundrels, and nihilists loses something it desperately needs.We can be 99% certain that society is irredeemably fucked But unless we try to be better, we deprive ourselves of that last 1%.When you hold out hope for human potential, you ll almost definitely be disappointed But damn it, we ve got to hope And we ve got to try.


  4. says:

    things they didn t teach us in school 1 wokulski was heavily depressed throughout the whole story not just the last few chapters2 basically everyone was Gay 3 every dude was a misogynist


  5. says:

    The Doll is as a landmark work of Polish literature that will be of tremendous interest to anyone of Polish descent or having friends who received their education in Poland It examines all of the major political, cultural and social issues that were debated in Poland in the second half of the nineteenth century Because The Doll is taught in Polish secondary schools, the Anglophone reader is assured the pleasure of being able to discuss the work with any of his or her friends in the expatriate Polish community This is a major benefit for a work that poses significant challenges for the Anglophone reader.To properly comprehend The Doll one needs a very solid understanding of Polish history, class structure and society in the 19th century At the same time, the reader needs some experience in reading and decoding works written under censorship in which the author, poet or librettist discusses a political issue using events in other countries as proxies for those in the country that he or she is truly interested in.The key issue is that the events take place in Poland during the 19th century when Poland was partitioned between Russia, Austria and Germany The hero Stanis aw Wokulski has participated in the January Uprising 1863 1864 against Russia and spent a number of years in Siberian exile which indicates that the Polish national question is a major background issue However, the subject of Polish independence is never directly mentioned.Poles of the Jean Paul II Solidarity generation view Wokulski as a figure like Julien Sorel from the Red and the Black who makes the perverse decision to become a priest because under the Bourbon Restoration because no other options were available to him From this perspective Wokulski who has the innate qualities of political leader has no outlet for his natural talents in the Russian occupied Polish Partition As a consequence he devotes himself entirely to his love for a woman who is inaccessible because she is an aristocrat whereas Wokulski is works in trade i.e is a retailer.In the eyes of Prus, Wokulski s infatuation is a massive folly in the style of the great Polish romantic poet Adam Mickiewicz The woman he is obsessed with is both shallow and nasty Wokulski s loyalist friend Igacy Rzecki is appalled He wants Wokulski to marry a sensible woman of his own social class and dedicate himself to Polish independence which is referred to by the proxy term Bonapartism in order to get past the censor Rzecki s idea makes no sense either Wokulski is not living in democracy and because of his revolutionary past would have been too closely monitored by the Tsarist police to participate in any underground organization.Wokulski however is lucid about his situation He is aware that the best course for him is to concentrate on his business and thus create wealth in Poland Unfortunately his instincts pull him in the other direction He is unable to stop loving his fantasy woman In order to make himself acceptable in her aristocratic milieu he sells his businesses so as to passively live off his investments When, Wokulski finally sees through the woman that he loves, life loses all meaning for him His morale collapses and he dies shortly afterwards The Doll contains a lengthy discussion on Poland s Jews Being a logical positivist, Prus felt that the differences between Jews and Christians were entirely artificial What Prus desired was for Polish Jews and Catholics to merge into a single progressive community of atheists Accordingly, he presents the Jews in a very favorable light Wokulski has many good Jewish friends Moreover Wokulski vigorously argues that through their business activities which create wealth, the Jews are making an important contribution to Polish society.Prus sharpest criticisms are for the Polish aristocrats who do nothing to create wealth but simply spend money ostentatiously and amass debts while regarding everyone else with contempt particularly Jews and tradesmen i.e retailers Prus provides a very insightful portrait of Poland under Russian rule in the second half of the nineteenth century The Doll is in no ways prophetic Today we know that Poland was finally liberated by Solidarity which was in its essence a coalition of the Roman Catholic clergy and blue collar unions In The Doll , Prus discounts the Catholic Church as an utterly inconsequential force in Polish society There is no mention that I can recall either of unions or any working class organizations The Doll is a logical positivist work which assumes that leadership for change in the modern world can only come from the educated middle classes It is a great novel for any reader willing to forgive it this one blind spot.


  6. says:

    In writing this majestic novel about fin de si cle 19th century Warsaw, Prus illustrated all the social currents that would make Poland such a cauldron of differing identities in the following century Ostensibly a story about the excruciating infatuation of a successful merchant, Wokulski, for a noble s daughter, the book is also about three generations of men coming to terms with Poland s past and present and trying to break away from the Nobles Republic in order to create a modern future for the nation Although Prus could, naturally, have had no idea of what would happen to his country in the next century, the battle lines of ethno nationalism, later exploited by the National Democrat anti Semites, the Catholic Church, the Nazis and the Communists begin to emerge.


  7. says:

    Het bij ons volkomen onbekende De pop 1890 van Boleslaw Prus schijnt in Polen zo ongeveer als de evenknie te worden gezien van meesterwerken als Madame Bovary of Anna Karenina Nou, daar zit wat in het is een totaal ander en vooral veel maffer boek dan die twee overbekende klassiekers, maar het zit naar mijn smaak wel ongeveer in dezelfde torenhoge kwaliteitscategorie.Hoofdpersoon is de winkelier Wokulski, ooit een ongeneeslijk romanticus in dromen die meevocht in de Poolse opstand en nadien hogere idealen najoeg via chemie en wetenschap, maar nu via een verstandshuwelijk eigenaar van een winkel in galanterieen en als weduwnaar in goede doen Maar ja, hij raakt verslingerd aan de wat verveelde Izabela, die van verpauperde adel is en ook allerlei dromen van onbereikbare schoonheid en vervulling heeft, maar die de affecties van Wokulski niet ondubbelzinnig beantwoordt Want tja, zij blijft maar dromen van onvervulbare idealen, blijft ook maar flirten met andere mannen, en bovendien vindt ze die Wokulski, die een enorm fortuin bijeengegaard heeft om tot haar aristocratische kringen, toch niets meer dan een banale koopman.De wijze waarop Wokulski helemaal hieraan kapot gaat wordt door Brus echt prachtig op papier gezet Zelden is obsessionele en over romantische liefde zo trefzeker beschreven Zo ook trouwens de volkomen averechtse romantische dromen van Izabela zelf vrij bakvisachtig en vol van vrij stompzinnige illusie, maar ook uiterst ontroerend Zoals ook Wokulski in zijn totale verblinding erg ontroerend is En ook uiterst meeslepend, want zowel zijn momenten van vervoering als zijn heftige teleurstellingen worden vaak via opmerkelijk intense beelden, visioenen en dromen opgeroepen Zoals ook de vaak volkomen ongrijpbare chaos en verwarring in Wokulski s hoofd door Prus fenomenaal invoelbaar wordt gemaakt.Echt helemaal geniaal echter vind ik de manier waarop Brus dit alles combineert met absurdisme en ironie Dat komt ten eerste door allerlei groteske visioenen van Wokulski zelf, en allerlei momenten waarin hij zomaar ineens beseft hoe ridicuul zijn illusies zijn Maar het komt ook door de perspectieven die andere vaak heel kleurrijke personages ontvouwen De oude klerk bijvoorbeeld, vriend van Wokulski, die op echt briljante wijze neergezet wordt als tragi komisch figuur iemand die tot in het belachelijke gelooft dat de dynastie der Napoleons de wereld ooit zal verheffen, en die dus lachwekkend is door de na viteit van dit geloof maar ook tragisch en aandoenlijk door de intensiteit ervan Precies die tragi komische figuur nu, ontdek je als lezer, is een soort grotesk evenbeeld van Wokulski, juist omdat hij nog nadrukkelijker dan Wokulski de TELOORGANG en VERGEEFSHEID van geloof in hogere idealen belichaamt Bovendien lopen er ook een paar echt erg eloquente cynici rond in dit boek, die vrij pregnant het inzicht verwoorden dat Wokulski zelf ook later bereikt alles is ijdelheid, alle geloof in idealen is pure zotternij Een zotternij weliswaar waar de zeer vele personages in dit boek allemaal aan zijn verslaafd, en waar elk personage op zijn eigen wijze niet buiten kan, maar niettemin toch een zotternij De pop is een mooie liefdesroman, waarin de waanzin en de verlokking van de liefde fraai naar voren komt, in vele verschillende vormen, en waarin ook op aanstekelijke wijze van hogere idealen wordt gedroomd Maar het is tegelijk ook een echt briljante groteske bespotting van al het geloof in liefde en in andere idealen Het is een tragisch maar ook erg geestig boek, vol echt opmerkelijk maffe wendingen en vol opmerkelijk maffe formuleringen De personages lijken soms wel automaten die willoos voortgedreven worden door krachten buiten hen om En de verteller kijkt daarnaar, grijnst, en noteert alles in ongehoord ironische zinnen.Dit boek is vele malen grotesker, maffer, ironischer en ontregelender dan Madame Bovary en Anna Karenina In dat opzicht is de vergelijking met deze twee klassiekers misleidend Maar De pop is in mijn beleving wel net zo goed, en het is een boek met enorm veel vaart en meerdere verrassingen op elke pagina Ik heb mij er in elk geval echt uitbundig mee vermaakt.


  8. says:

    Po przeczytaniu strony 118 napisa am To, e Prus tak przepi knie pisa , wbrew pozorom, wcale nie pomaga Powinnam czyta to szybko, a ja si bawi w czytanie fragment w po kilka razy i oznaczanie cytat w karteczkami Damn you Weronika, damn you Prus.Z mojego egzemplarza wystaje grubo ponad 100 kolorowych karteczek, wi c mog t opini podtrzyma Prus pisa niesamowicie Urzek mnie te jego humor, a tak e urocze wykpiwanie r nych zachowa i celne, ironiczne uwagi Cho fabu a niczym z romantycznej w dziewi tnastowiecznym znaczeniu tego s owa telenoweli mo e irytowa , wydaje si te znakomicie oddawa wczesne realia.Scena, w kt rej pada s owo farewell pozostanie moj ulubion , z wielu wzgl d w Znakomicie skonstruowana i tragicznie zabawna, by a dla mnie prze omowym momentem lektury, tak jak by a prze omowym momentem ycia dla postaci, kt ra to s wko rzuca To niew tpliwie znakomicie napisana i zaskakuj co interesuj ca ksi ka Tak, irytuj ca te lecz ta irytacja jedynie podtrzymywa a moje zainteresowanie lektur Po wspomnianym wcze niej farewell to ju w og le by am na granicy wytrzyma o ci Dr a am ze strachu, e ta brawurowa i ca kowicie przeze mnie pochwalana decyzja zostanie zaprzepaszczona przez ten tragiczny, beznadziejny romantyzm Jak to si sko czy o ci, kt rzy czytali to ju wiedz Ci, kt rzy nie czytali je li zechc , dowiedz si sami Co egzaminacyjny p d robi mi w g ow ilustruje to zdj cie Swoj drog minusem czytania papierowej kopii jest niemo no natychmiastowego przytoczenia ulubionych cytat w Musz je, o zgrozo, przepisa


  9. says:

    A book well known and loved in Poland but less well known abroad This is a shame as I d have no hesitation in putting it in the same league as Tolstoy and like Tolstoy this is a huge book, almost 700 pages long It is helped by a very good translation At one level a love story and the power of love to distort someone life, but it is also a story of the relationships between classes especially between the aristocracy and the self made man, and it can be read as an existential exploration of the meaning of life On top of this it is an insightful historical drama of Poland under Russian rule in the late 19th century Finally it is prescient talking of flying machines, the fall of the aristocracy and future problems for Jews in Europe So you can see I am a fan To enjoy it you have to be prepared for 19th century writing it can t be accused of ever being spartan writing Also I found one of voices less convincing than the others Nevertheless a great novel.


  10. says:

    De pop van Boles aw Prus, negentiende eeuws realisme op zijn best Laurent De MaertelaerHet Schwob programma, een onderdeel van het Nederlands Letterenfonds, rakelt verdwenen klassiekers uit de vergetelheid en geeft onzichtbare literatuur gestalte Lezers van divers pluimage stellen op schwob.nl lijsten samen met cruciale maar teloorgegane literatuur Stuk voor stuk must reads, cultboeken uit alle windstreken en daarbuiten , geheimtips die nooit eerder in het Nederlands verschenen of sinds jaren niet meer verkrijgbaar zijn Schwob gaat vervolgens op zoek naar ondersteuning voor de vertaling, terwijl een honderdtal Nederlandse en Vlaamse boekhandels met een heuse campagne de herontdekkingen aan de man brengen Een van de boeken die dankzij Schwob een eerste vertaling kreeg is De pop, het magnum opus van de Poolse schrijver Boles aw Prus spreek uit proes , jawel, zoals in Proust Een onmetelijke en in eigen land diepgeliefde klassieker, kaliber Max Havelaar, Madame Bovary of Anna Karenina, maar nauwelijks of niet gekend buiten de landsgrenzen Negentiende eeuws realisme op zijn best , aldus Czes aw Mi osz.Boles aw PrusBoles aw Prus zijn voornaam spreek je trouwens uit als boleswaf is in onze contreien een nobele onbekende, en dat nobele mag u letterlijk nemen Prus, geboren als Aleksander G owacki 1847 1912 , haalde zijn pseudoniem namelijk uit het wapenschild van het verpauperd adellijk geslacht waar hij van afstamde de zogeheten Prus I was populair in de heraldiek bij hooggeplaatste families tijdens het Pools Litouwse Gemenebest Als 15 jarige idealist verliet hij de schoolbanken en sloot zich aan bij de Poolse Januariopstand van 1863 tegen het keizerlijke Rusland Een jaar later liep hij ernstige verwondingen op tijdens de slag bij Bia ka en kwam zelfs in de beruchte tsaristische gevangenis van het Kasteel van Lublin terecht Deze traumatiserende gebeurtenissen leverden hem een levenslange paniekstoornis en agorafobie op, net als een grondige afkeer voor iedere vorm van gewapende opstand.Gezien zijn jonge leeftijd sprak een militaire rechtbank Prus vrij en bracht hem onder voogdijschap van een oom Hij liep eerst school in het gymnasium van Lublin, studeerde nadien wiskunde en fysica aan de universiteit van Warschau, maar zag zich omwille van financi le problemen verplicht om zijn studies stop te zetten Prus was een man met een brede interesse en wijdde zich aan zelfstudie, terwijl hij in zijn levensonderhoud voorzag door bijlessen te geven Rond 1872 startte hij een carri re als journalist en verwierf al snel grote naambekendheid door zijn columns in de razend populaire kranten de Warschause Koerier en de Dagelijkse Koerier Prus bijdragen zouden 40 jaar lang verschijnen recent verschenen ze bij een Poolse uitgever in maar liefst 20 boekdelen Zijn stukken getuigen niet alleen van een groot maatschappelijk engagement, maar ook van een vergevorderde interesse in de wetenschap en een diep geloof in de technologische vooruitgang Stuk voor stuk thema s die prominent terugkeren in De pop en van Prus een belangrijk vertegenwoordiger maken van de anti romantische beweging, die later bekend werd onder de noemer Pools positivisme.Prus publiceerde naast zijn journalistiek werk tientallen kortverhalen en novelles Het zijn sobere maar charmante en ironische observaties waarin hij zich een even gevat waarnemer van het dagelijkse leven toont als een groot humorist Om naar eigen zeggen de grote vragen van zijn tijd in kaart te brengen schreef Prus ook enkele romans Zo verscheen in 1883 zijn debuutroman Kinderzonden, zij het zonder veel gevolgen Drie jaar later volgde, deze keer met heel wat meer bijval, De voorpost, een prangende roman over het boerenbestaan en het Duits kolonialisme Vanaf 1887 verscheen als feuilleton het boek dat nog steeds als de eerste moderne Poolse roman wordt beschouwd en hem een definitieve plaats in het literaire firmament bezorgde De pop Nadien volgden in 1890 ver zijn tijd vooruit De ge mancipeerden, een boeiende roman over vrouwenemancipatie en in 1897 de historische roman De farao, die zich afspeelt in het Egypte van na Ramses II.De unie van het Pools Litouwse Gemenebest hield stand tot 1795, toen het Poolse gebied werd verdeeld tussen Rusland, de Habsburgse monarchie en Pruisen Pas in 1918, na de Eerste Wereldoorlog, herwon Polen zijn onafhankelijkheid Anders gezegd, tijdens zijn leven heeft Prus Polen als onafhankelijk land nooit gekend Dat de ondertoon van De pop n groot hunkeren naar een onverdeeld vaderland verraadt, verklaart meteen waarom iedere rechtgeaarde Pool het boek een warm hart toedraagt Toen Prus stierf in 1912 woonden duizenden mensen zijn begrafenis op het Pow zki kerkhof in Warschau bij.De popVan september 1887 tot mei 1889 verscheen De pop als feuilleton Het boek is inmiddels vertaald in 20 talen, meerdere keren verfilmd en zelfs tot een miniserie voor televisie bewerkt Prus noteerde in een brief dat de directe aanleiding om De pop te schrijven een per toeval gelezen krantenartikel over de vermeende, in een heus proces eindigende diefstal van een speelgoedpop was Dit banaal fait divers loopt als een plagerig leidmotief doorheen de roman Het groter plaatje toont het bankroet van een natie, of de zoektocht van een volk naar een vaderland.Via twee parallelle verhaallijnen strekt de handeling zich uit over de eerste maanden van 1878 tot in oktober 1879 In de grandioze opening verhaalt Prus gebeurtenissen uit 1878 en maken we kennis met de protagonist Stanis aw Wokulski, een dynamische koopman van middelbare leeftijd die een haat liefdeverhouding met zijn vaderland heeft en hemel en aarde verzet om de hand van de beeldschone, maar leeghoofdige aristocrate Izabela cki te winnen Het andere verhaal krijgen we in de vorm van dagboeknotities uit het internationaal fel bewogen Revolutiejaar 1848 van de dromerige, met Napoleon dwepende en het moza sche geloof aanhangende ex revolutionair Ignacy Rzecki, Wokulski s beste vriend en de veel oudere gerant van diens galanterie nwinkel in de chicste straat van Warschau.Het dagboek van de trouwe gerant doet Wokulski s levensverhaal uit de doeken, een spannend verhaal van rags to riches hij is, net als Prus, een nazaat van een verarmde adellijke familie, die het hoofd boven water probeert te houden als ober in een Warschaus restaurant maar droomt van een carri re als wetenschapper Wanneer hij, opnieuw zoals Prus, deelneemt aan de mislukte Januariopstand wordt hij gevangengenomen en uiteindelijk verbannen naar Siberi Bij zijn terugkeer naar Warschau gaat hij als verkoper werken in een chique galanterie nzaak, huwt de rijke eigenares van de winkel om na haar dood haar zaak n geld te erven Hij zet een nogal louche maatschap op met een Russische koopman en maakt zijn fortuin door het Russische leger te bevoorraden tijdens de Russisch Turkse oorlog van 1877 Als steenrijk koopman poogt hij de sociale conventies te doorbreken en dingt naar de gunsten van de aristocratie, in het bijzonder die van Izabela hoewel zij hem blijft zien als een sluwe parvenu.Net als die andere grote realisten Flaubert en Tolstoj laat Prus geen steen op de andere Hij toont in zijn geweldige stadsroman alle sociale geledingen van het negentiende eeuwse Warschau, een bruisende metropool in volle transitie Hij schetst een Poolse samenleving van contrasten en tegenstellingen, een maatschappij in verval en nadat de Russische overheersers de Januariopstand hadden neergeslagen, ook nog zonder identiteit Een natie verscheurd tussen Pools idealisme, zoals opgehangen door de romantische dichter held Adam Mickiewicz, en een groeiend positivisme en antisemitisme.Met het verschijnen van De pop ging voor veteraan vertaler Karol Lesman hij vertaalde ruim 50 titels uit het Pools een sinds lang gekoesterde droom in vervulling Lesman slaagt erin een heel tijdsgewricht op te roepen door een zwierige zinsbouw en een bijzonder charmerende sfeerschepping en toonzetting Het afgemeten gebruik van archa smen doet denken aan de beste Charles B Timmer vertalingen van de Russische grootmeesters, een hele prestatie Dat De pop als feuilleton verscheen is er soms aan te merken bij momenten is Prus iets te breedvoerig, zijn er herhalingen of hebben kleinere personages plots een andere naam Een kniesoor die daar over valt, want met meer dan 800 pagina s is De pop, letterlijk n figuurlijk, n grote brok leesplezier Dit modern epos van een land in wording verdient ruimschoots zijn plaats in de canon van de Europese literatuur.De pop van Boles aw Prus, L.J Veen Klassiek, vertaling en nawoord Karol Lesman, ISBN 9789020414523, Prijs 24,99, 829 pagina s